काठमाडौँ । सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने दिन अर्थात् माघ १ गते आज देशभर ‘माघे (मकर) सङ्क्रान्ति’ पर्व मनाइँदैछ। आजैदेखि सूर्य दक्षिणायनबाट उत्तरायण हुने भएकाले दिन लामा र रात छोटा हुँदै जान्छन्।

धार्मिक मान्यता अनुसार आजको दिन स्नान, दान र पूजापाठ गर्दा विशेष पुण्य प्राप्त हुने विश्वास छ। बिहानैदेखि चितवनको देवघाट, नुवाकोटको त्रिशूली, कालीगण्डकी, वाग्मतीको पशुपति क्षेत्र, रिडी र त्रिवेणी लगायतका पवित्र नदी तथा त्रिवेणी धामहरूमा स्नान गर्ने भक्तजनको ठूलो घुइँचो लागेको छ। तराईवासीले यसलाई ‘नहान’ पर्वका रूपमा विशेष उत्साहका साथ मनाउँदै छन्।

माघे सङ्क्रान्तिमा घ्यू, चाकु, तिलको लड्डु, तरुल, सखरखण्ड र खिचडी खाने चलन छ। आयुर्वेदका अनुसार यी परिकारले जाडो मौसममा शरीरलाई न्यानो दिने र स्वास्थ्य राम्रो राख्न मद्दत गर्छ। आजको दिन शरीरमा तिलको तेल मालिस गर्दा दूषित पदार्थ बाहिर निस्कने र हड्डी स्वस्थ हुने शास्त्रीय मान्यता समेत छ।

भीष्मको इच्छा मृत्यु: महाभारतका पात्र भीष्मले सूर्य उत्तरायण भएपछि मात्र आफ्नो शरीर त्यागेका थिए, जसका कारण आजको दिनलाई आध्यात्मिक रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ।

स्वस्थानी व्रत: पुस १९ देखि सुरु भएको श्री स्वस्थानी व्रतकथा र माघ स्नान पनि यसै महिनाको विशेष आकर्षण हो।

जैविक विविधता दिवस: कृषि मन्त्रालयले तरुल, पिँडालु जस्ता कन्दमूलको प्रवद्र्धन गर्न आजैका दिन ‘राष्ट्रिय कृषि जैविक विविधता दिवस’ समेत मनाउँदैछ।

नेपाली संस्कृतिमा माघे सङ्क्रान्तिलाई जाडो बिदाइ गरी न्यानो र उज्यालोतिर प्रवेश गर्ने पर्वका रूपमा हर्षोल्लासका साथ मनाइने गरिन्छ।