हुम्ला – समुद्री सतहबाट पाँच हजार मिटरभन्दा माथि, चिसो हावा र बाक्लो हिमपातबीच पनि लोकतन्त्रको अभ्यास रोकिएको छैन । आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि उत्तरी हुम्लाको नाम्खा गाउँपालिकाका चार मतदान स्थलमा नेपाली सेनाको हेलिकप्टरमार्फत निर्वाचन सामग्री र कर्मचारी पुर्‍याइएको छ ।

नाम्खा गाउँपालिका–६ स्थित करिब ५ हजार २०० मिटर उचाइको न्यालु लेक र गाउँपालिका–५ को करिब ४ हजार ९४९ मिटर उचाइको नारा लेक क्षेत्रमा हिमपातका कारण स्थलमार्ग पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएपछि हवाई माध्यम प्रयोग गर्नुपरेको हो ।

मुख्य निर्वाचन अधिकृत निलकण्ठ बरालका अनुसार हिमपातले सामग्री ढुवानी र कर्मचारी आवतजावतमा समस्या उत्पन्न गरेपछि चार मतदान स्थलमा हेलिकप्टरमार्फत सामग्री पठाइएको हो ।

हेलिकप्टरबाट हिमशिखर प्राथमिक विद्यालय, तिल; सुनखानी आधारभूत विद्यालय, हल्जी; तथा भृकुटी आधारभूत विद्यालयमा रहेका मतदान स्थलमा निर्वाचन सामग्री र कर्मचारी पुर्‍याइएको जनाइएको छ ।

दुर्गम भूगोल, महँगो व्यवस्थापन

हुम्ला जस्ता हिमाली जिल्लामा निर्वाचन व्यवस्थापन सधैँ चुनौतीपूर्ण रहने गरेको छ । सडक सञ्जाल सीमित, उचाइ अत्यधिक र मौसम अनिश्चित हुने भएकाले सामान्य प्रशासनिक कामसमेत जटिल बन्छ । निर्वाचनजस्तो संवेदनशील कार्यमा भने समयसीमा र सुरक्षा दुवै पक्षलाई ध्यान दिनुपर्छ ।

स्थलमार्ग अवरुद्ध हुँदा हेलिकप्टर प्रयोग गर्नु विकल्प भए पनि यसले लागत बढाउँछ । दुर्गम क्षेत्रमा एउटा मतदान केन्द्र सञ्चालन गर्नमै राज्यले तराईका क्षेत्रभन्दा कैयौँ गुणा बढी स्रोत खर्च गर्नुपर्ने अवस्था रहेको छ । तर, संविधानले सुनिश्चित गरेको मताधिकार सबै नागरिकलाई समान रूपमा उपलब्ध गराउनु राज्यको दायित्व भएकाले यस्ता चुनौतीबीच पनि तयारीलाई निरन्तरता दिइन्छ ।

मताधिकार सुनिश्चित गर्न विशेष तयारी

उच्च हिमाली भेगमा निर्वाचन सामग्री समयमै पुर्‍याउन नसकिए मतदान प्रभावित हुने जोखिम रहन्छ । त्यसैले मौसमको पूर्वानुमान, सुरक्षा व्यवस्थापन, कर्मचारीको स्वास्थ्य अवस्था र आपतकालीन योजना जस्ता पक्षलाई ध्यानमा राखेर व्यवस्थापन गरिन्छ ।

निर्वाचन आयोग र स्थानीय प्रशासनका अनुसार सामग्री समयमै मतदान केन्द्रमा पुगिसकेको र तोकिएकै मितिमा मतदान सम्पन्न गर्ने तयारी भइरहेको छ । दुर्गम क्षेत्रमा समेत निर्वाचन नियमित रूपमा सञ्चालन हुनु लोकतान्त्रिक अभ्यासको सुदृढताको संकेत मानिन्छ।

हिमालमा पनि लोकतन्त्र

हिमाली भेगमा बसोबास गर्ने नागरिकका लागि मतदान केन्द्रसम्म पुग्नु नै कहिलेकाहीँ कठिन यात्रा बन्न सक्छ । तर राज्यले हेलिकप्टरमार्फत सामग्री पुर्‍याएर भए पनि मतदान सुनिश्चित गर्नुले लोकतन्त्रप्रति प्रतिबद्धता देखाउँछ ।

हिमपात र विकट भूगोलका चुनौतीबीच पनि नाम्खाका बासिन्दाले आफ्नो प्रतिनिधि छान्ने अधिकार प्रयोग गर्न पाउनेछन् । पाँच हजार मिटर उचाइमा हुने मतदानले फेरि एकपटक प्रमाणित गरेको छ भौगोलिक कठिनाइले लोकतन्त्रलाई रोक्न सक्दैन ।