पर्सि बिहीबार हुन गइरहेको प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन केही महिनाअघिसम्म कतिपयका लागि अपेक्षित थिएन । गत भदौ २३ र २४ गते भएको नवपुस्ताको विद्रोहपछि फागुन २१ गते प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन गर्ने मुख्य दायित्वसहित अन्तरिम सरकार गठन गरेको महिनौं दिनपछि पनि प्रमुख राजनीतिक दलका कतिपय शीर्षस्थ नेताहरु यो निर्वाचनका लागि तयार थिएनन् । बरु विघटित प्रतिनिधिसभाको पुनस्र्थापना होस् भनी त्यसका अनेक कसरत पनि गरेका थिए । कतिपय दलहरुले बदलिएको परिस्थिति अनुरुप मनस्थिति तयार गर्दै त कतिपयले बाध्यात्मक स्थितिका बीच संशकित मनस्थितिले निर्वाचनलाई स्वीकार गर्दै जाँदा देश अहिले निर्वाचनको संघारमै आइपुगेको छ । अब पनि निर्वाचन हुन्छ कि हुँदैन भन्ने संशय दोहो¥याइरहनु जनमतलाई अन्योलमा राख्ने र लोकतान्त्रिक प्रक्रियाप्रति अविश्वास फैलाउने प्रयास मात्र हो । यो निर्वाचन त्यसै पनि महत्वपूर्ण किन छ भने, यसले देश परिवर्तन, सुशासन, पारदर्शिता र उत्तरदायित्वको पक्षमा उभिन्छ वा पुरानै किसिमको सत्ताकेन्द्रित राजनीतिक संस्कारलाई निरन्तरता दिनेछ भनी तत्कालका लागि छिनोफानो गर्नेछ । त्यसैले प्रत्येक मतदाताले विनादबाब र प्रभावबाट माथि उठेर सम्यकरुपमा चिन्तन–मनन गर्ने समय हो यो ।

जेनजी विद्रोह आकस्मिक आवेग होइन, यो देशमा बढ्दो कुशासन, संस्थागत भ्रष्टाचार र केही सीमित नेताहरूको सत्तालोलुप प्रवृत्तिविरुद्ध असन्तुष्टिको विस्फोट थियो । जब राज्य सञ्चालन जनहितभन्दा व्यक्ति केन्द्रित स्वार्थको माध्यम बन्छ, तब नयाँ पुस्ता प्रतिरोधमा उत्रिन्छ । यो इतिहासले देखाइसकेको तथ्य हो । बहुसंख्यक दलहरुले यस विद्रोहलाई शासकीय बेथितिविरुद्ध सुशासनको लागि भएको विद्रोहका रुपमा स्वीकार गर्दै आए पनि कतिले यसलाई देश जलाउने राष्ट्रघाती आन्दोलनको संज्ञासमेत दिएका छन् । यसबीचमा हुन लागेको यो निर्वाचन त्यसको व्याख्या र भाष्यलाई थप स्थापित गर्दै लाने निर्णायक विन्दु पनि हो ।

जेनजी विद्रोहको मर्म अनुरुप शासकीय संरचनालाई बलियो बनाउने र संविधान संशोधनको कार्य अघि बढाउनुपर्ने कार्य अझै बाँकी रहेको छ । यसले गर्दा जेनजीको मर्म अनुरुप मुलुक अघि बढ्ने हो वा त्यसको मर्ममाथि घात हुने हो भन्ने प्रश्नका हिसाबले पनि यो निर्वाचन मुख्य सरोकारको विषय बनेको छ ।

मुलक भ्रष्टाचारीको जालोमा फसेको र बहुसंख्यक जनता भोक, शोक र रोगमा बाँच्नुपर्ने अवस्थाले उकुसमुकुस भएपछि असन्तोषको विस्फोट भएको हो जेनजी विद्रोह । अनेक स्वाभाविक र अस्वाभाविक गठबन्धन गरी देशलाई भ्रष्टाचारको उच्च स्थानमा पु¥याउने दल र तिनका नेताहरुप्रति जेनजी विद्रोहमार्फत आक्रोश पोखिएको हो । देशलाई यस अवस्थामा पु¥याउनेमा लोकतान्त्रिक मूल्य विपरीत संसद्को पहिलो र दोस्रो दल मिलेर पालैपालो सरकारको नेतृत्व गर्ने दलहरु बढी जिम्मेवार छन् । भदौं २३ गते भएको शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा निहत्था युवा र बालबालिकामा गोली बर्साउँदा क्षमासमेत माग्न आवश्यक नठान्ने र उल्टै यो आन्दोलन देशद्रोहीको आन्दोलन भनी जिकिर गर्न संकोच नमान्नेहरु पनि छन् । यस अवस्थामा हुन लागेको यस निर्वाचनमा अब जनताले संशय होइन, भ्रममा होइन, स्वविवेकले निर्णय लिन आवश्यक छ । निर्वाचनको मौन अवधिमा हुन सक्ने पैसाको चलखेल, आश्वासन, लोभलालच, डरबाट माथि उठेर गर्ने मतदानले मात्र लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउनेछ । देश जेनजी विद्रोहको मर्मअनुसार अघि बढ्छ कि फेरि त्यही बेथितिको चक्रमा फस्नेछ भन्ने कुरो यो निर्वाचनले तय गर्नेछ । निर्णय जनताको हो । परिणामले इतिहास लेख्नेछ । आफ्नो मतको सदुपयोग गरौँ ।