एजेन्सी । अमेरिकाले भेनेजुएलाको तेल बिक्रीबाट संकलन गरिरहेको करोडौं डलर कतारमा राखिएको छ ।

यसमार्फत भेनेजुएलालाई अत्यावश्यक रकम छिटो पठाउन सहयोग पुग्ने बताइएको छ । तर, यसले ती कोषहरूको पारदर्शिताका बारेमा प्रश्न पनि उठाएको छ ।

ट्रम्प प्रशासनले बुधबार भेनेजुएलाको तेलको पहिलो बिक्री पुष्टि गर्दै ५० करोड डलर संकलन भएको जनाएको छ । यो आगामी महिनाहरू र सम्भवतः वर्षौंसम्म अर्बौं डलर भित्र्याउने अपेक्षा गरिएको धेरै बिक्रीहरूमध्येको पहिलो मात्र हो ।

यस मामिलासँग परिचित प्रशासनका एक पूर्व अधिकारीका अनुसार, उक्त रकम अमेरिकी बैंकहरूमा राख्नु वा सीधा भेनेजुएला पठाउनुको साटो कतार पठाइएको थियो । अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले बुधबार साँझ न्युजम्याक्सलाई बताएअनुसार, तेल बिक्रीबाट प्राप्त नगद बिहीबारदेखि नै भेनेजुएला जान थाल्नेछ । भेनेजुएलाको वित्तीय प्रणालीबारे जानकार दुई स्रोतका अनुसार, त्यहाँका बैंकहरूले नगदको विज्ञापन गर्न थालेका छन् जसले तेलबाट प्राप्त रकम देशमा आइपुगेको संकेत गर्छ ।

भेनेजुएला विश्वभरिका पश्चिमी सरकारहरूद्वारा प्रतिबन्धित छ र वर्षौंदेखि विश्वव्यापी बैंकिङ प्रणालीबाट लगभग विच्छेद गरिएको छ । त्यहाँको सरकारले विगतका दशकहरूमा तेलका सम्पत्तिहरूमा कब्जा गरेको थियो जसका लागि विदेशी ऊर्जा कम्पनीहरूले क्षतिपूर्तिको माग गरिरहेका छन् ।

भेनेजुएलाले अमेरिकी तेल सम्पत्ति चोरेको गुनासो अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले गरेका छन् । तर, उनले तेल बिक्रीबाट प्राप्त रकमले सीधै भेनेजुएलालाई फाइदा पुग्नुपर्ने र भेनेजुएलाको तेल राजस्वमा दाबी गर्नेहरूलाई अमेरिकाले अहिले गरिरहेको बिक्रीबाट प्राप्त रकममा पहुँच पाउनबाट रोक्नु महत्त्वपूर्ण रहेको पनि बताएका छन् ।

ट्रम्पले शुक्रबार एक कार्यकारी आदेश जारी गर्दै ती कोषहरूमा दाबी गर्ने कुनै पनि प्रकारको कानूनी कारबाही, जफत वा अन्य कानूनी फैसलाहरू रोकिएको बताएका छन् । ती कोषहरू यस्ता कानूनी अड्चनबाट मुक्त भएनन् भने यसले भेनेजुएलामा आर्थिक र राजनीतिक स्थिरता सुनिश्चित गर्ने हाम्रो महत्त्वपूर्ण प्रयासहरूमा ठूलो बाधा पुर्याउने उक्त आदेशमा भनिएको छ ।

ऋण असुलउपर गर्न खोज्ने पश्चिमी व्यवसायी र ऋणदाताहरूको पहुँच बाहिर रहेकाले कतारको खातामा पैसा राखिएको हुन सक्छ ।

भेनेजुएलाका ऋणदाताहरूले यस्ता भुक्तानीहरूलाई सुस्त बनाउन सक्ने तथ्यले त्यो देश र ट्रम्प प्रशासन दुवैका लागि समस्या खडा गर्न सक्छ ।

‘यो साँच्चै ठूलो समस्या हो । भेनेजुएलाले सबैको पैसा तिर्न बाँकी छ,’ नाम नछाप्ने सर्तमा खुलेर कुरा गरेका वैदेशिक सम्बन्ध र भेनेजुएला सम्बन्धी एक विज्ञले सीएनएनलाई बताए ।

अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई नियन्त्रणमा लिएपछि दुई सरकारहरूबीच प्रत्यक्ष संवाद खुल्नुअघि नै कतारले लामो समयदेखि अमेरिका र भेनेजुएला सरकारबीच सहजकर्ताको रूपमा काम गर्दै आएको ती विज्ञले बताए ।

अन्य विज्ञहरूले सीएनएनलाई बताएअनुसार, बाइडन प्रशासनको समयमा पनि इरानमाथिको प्रतिबन्ध खुकुलो पार्दा तेल बिक्रीको केही रकम फेरि पठाउन कतारका बैंकहरूले यस्तै मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरेका थिए ।

भेनेजुएला लगायत अन्य देशहरूमा सञ्चालित दक्षिण अमेरिकी परामर्शदाता इकोएनालिटिकाका संस्थापक निर्देशक अलेहान्द्रो ग्रिसान्तीका अनुसार, रकम राखेका कतारी बैंकहरूलाई खाद्यान्न, औषधि र साना व्यवसायहरूलाई प्राथमिकता दिँदै भेनेजुएलाका बैंकहरूलाई पैसा लिलामी गर्न निर्देशन दिइएको छ । त्यो पैसा भेनेजुएलाको केन्द्रीय बैंकले संकलन गर्ने र अमेरिकाले तोकेको आवश्यकता अनुसार विनियोजन गरिने ग्रिसान्तीले बताए ।

बेसेन्टले न्युजम्याक्सलाई बताएअनुसार, यो रकम भेनेजुएलाको सरकारी सञ्चालन, सुरक्षा र खाद्यान्न आपूर्तिमा खर्च गरिनेछ ।
ह्वाइट हाउसले भेनेजुएलालाई भुक्तानी गर्नुअघि कतारको बैंकमा रकम गएको बारेमा सीधा टिप्पणी गर्न चाहेन ।

‘भेनेजुएला वर्षौंदेखि अन्तर्राष्ट्रिय बैंकिङबाट अलग भएको स्मरण गराउन चाहन्छु,’ प्रशासनका एक अधिकारीले बताए, ‘राष्ट्रपति ट्रम्पको निर्देशनमा प्रशासनले द्रुत गतिमा काम गरिरहेकाले हामी विद्यमान कानूनी मापदण्ड र प्रतिबन्धहरूको समीक्षा गरिरहेका छौं ।’

तर, ट्रम्पको कार्यकारी आदेशले भेनेजुएलालाई आवश्यक पर्ने कोषको प्रवाहमा ऋणदाताहरूले बाधा पुर्याउने समस्यालाई रोक्नुपर्ने थियो, विज्ञले भने । कतारमा कोष राखिनुले यसलाई उक्त आदेशविरुद्धका अमेरिकी कानूनी चुनौतीहरूबाट मात्र टाढा राख्दैन, बरु यसले नगद प्रवाहको पारदर्शितामा पनि कमी ल्याउँछ ।

‘कुनै सार्वजनिक योजना जसमा यो रकमको सरकारी संरचना, कसको नियन्त्रण हुनेछ र भ्रष्टाचार विरोधी तथा सम्पत्ति शुद्धीकरण नियन्त्रणका उपायहरू के हुनेछन् भन्ने स्पष्ट छैन… यो एक प्रकारको स्लस फन्ड (गोप्य वा अवैध कोष) जस्तो गरी स्थापना गरिँदैछ,’ नाम नखुलाउन चाहने विज्ञले भने, ‘यो धेरै चिन्ताजनक छ ।’

यसको मतलब, ट्रम्प प्रशासनले उक्त पैसाको प्रयोग गरी कुनै खराब काम गर्न खोज्दैछ भन्ने होइन । तर, भेनेजुएलाकी कार्यवाहक राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले देशमा आफ्नो नियन्त्रण कायम राख्न अर्धसैनिक समूह र ड्रग कार्टेलहरू लगायत सरकारी संरचनाका भ्रष्ट पक्षहरूलाई भुक्तानी गर्न यो रकम प्रयोग गर्नेछिन् भन्ने जायज चिन्ताहरू छन् ।

ट्रम्प प्रशासनका केही आलोचकहरूले पैसा कतार पठाउने ट्रम्पको उद्देश्यमाथि प्रश्न उठाइरहेका छन् ।

‘अमेरिकी सेनाले कब्जा गरेको सम्पत्ति बेच्नका लागि राष्ट्रपति आफैंले नियन्त्रण गर्ने गरी विदेशमा खाता खोल्ने कानूनी आधार छैन,’ म्यासाचुसेट्सकी डेमोक्रेट सिनेटर एलिजाबेथ वारेनले बताइन्, ‘यो ठ्याक्कै त्यस्तो कदम हो जसमा एक भ्रष्ट राजनीतिज्ञ आकर्षित हुन सक्छ ।’