नतिजा आउन कति समय लाग्ला?
हरेक निर्वाचनमा मतदातालाई आफूले दिएको अमूल्य मतको परिणाम थाहा पाउन हतार हुन्छ। उनीहरू मतपरिणाम कहिले आउला भन्ने प्रतीक्षामा हुन्छन्। २१ फागुनमा हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनको मतपरिणाम कति दिनमा आउला भन्ने चासो सबैमा छ। त्यसैले निर्वाचन आयोग पनि चाँडै परिणाम सार्वजनिक गर्ने तयारीमा छ।
आयोगले यसअघि नै प्रत्यक्षतर्फको मतगणना सुरु भएको २४ घन्टाभित्र मतपरिणाम सार्वजनिक हुने जानकारी दिएको थियो। १२ फागुनमा कार्यवाहक प्रमुख निर्वाचन आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीले प्रत्यक्षतर्फको मतगणना सुरु भएको २४ घन्टाभित्र परिणाम आउने र २५ फागुनसम्म सबै परिणाम सार्वजनिक हुने बताएका थिए।
तथापि, विगतको अभ्यासबाट मतदान भएको २४ घन्टाभित्रै मतपरिणाम सार्वजनिक हुने सम्भावना न्यून देखिन्छ। आयोगका सूचना अधिकारी सुमन घिमिरेका अनुसार अघिल्ला निर्वाचनमा मतपरिणाम आउन सातदेखि १० दिनसम्म लाग्थ्यो। मनाङजस्ता थोरै मतदाता भएका ठाउँमा पाँचसात घन्टामा गणना सकिए पनि मोरङलगायत धेरै मतदाता भएका ठाउँमा गणनाको समय पनि लम्बिने गरेको छ।

निर्वाचन आयोगको कार्यालय।
यसपालि निर्वाचन आयोगले विगतभन्दा चाँडो मतगणना सक्ने तयारी गरेको छ। आयोगमा प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन २०७९ को अनुभव बटुलिसकेका आयुक्तहरूको बाहुल्य छ। कर्मचारी र आयुक्तहरूको विगतको अनुभवका आधारमा पनि यसपालि छिटो मतपरिणाम सार्वजनिक तयारी गरिएको छ।
आयोगले निर्वाचन क्षेत्रको भौगोलिक अवस्था, खसेको मत, आयोगका साधनस्रोतका आधारमा अहोरात्र खटेर छिटो मतपरिणाम सार्वजनिक गर्ने लक्ष्य लिएको सूचना अधिकारी घिमिरे बताउँछन्। उनी भन्छन्, “त्यही लक्ष्यअनुसार आयोगले छिटो गर्ने भनेको हो। ठ्याक्कै २४ घन्टामै नहुन पनि सक्छ। सांकेतिक रूपमा छिटो सार्वजनिक गर्छौं भनिएको हो।”

निर्वाचन आयोगको परिसरमा रहेका निर्वाचन सामग्री।
निर्वाचन निर्देशिकाअनुसार मतदान कार्य सम्पन्न भई मतपेटिकाहरू निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा संकलन भइसकेपछि मात्र मतगणनाको कार्य सुरु हुन्छ। तर, मतदानस्थल तथा मतदान केन्द्रको दूरीअनुसार मतपेटिका संकलनमा भने कतिपय क्षेत्रमा एकदुई दिनसम्म लाग्न सक्छ।
सम्बन्धित निर्वाचन क्षेत्रका सबै मतपेटिका निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा जम्मा भएपछि मात्र मतगणना सुरु हुन्छ। मतपेटिका संकलन जति ढिलो भयो, मतगणना पनि त्यति नै ढिलो हुन्छ। हिमाली क्षेत्रमा मतपेटिका जम्मा गर्न एकदेखि दुई दिन लाग्छ। सूचना अधिकारी घिमिरे भन्छन्, “मतपेटिका जम्मा नभई गणना सुरु नै हुँदैन, त्यसैले मतपेटिका आइपुग्न जति समय लाग्छ, त्यसअनुसार गणनामा समय लाग्ने हो।”

२९ माघमा निर्वाचन आयोगको परिसरमा निर्वाचन सामग्री ढुवानी र वितरण प्रक्रियामा रहेका कर्मचारी।
आयोगले यस पटकको मतगणना छिटो सक्ने लक्ष्यअनुसार गणकहरूलाई तालिम दिएको थियो। तालिमप्राप्त जनशक्तिका विभिन्न समूह बनाएर गणना गरिने भएको छ। घिमिरे थप्छन्, “निर्वाचन अधिकृतले उपयुक्त देखेमा पाँचदश वटा समूह बनाएर पनि गणना गर्न सकिन्छ। त्यसो गर्दा पहिलेभन्दा पक्कै चाँडो नतिजा आउँछ।”
आयोगले प्रत्यक्षतर्फको नतिजा चाँडै वेबसाइटमा राख्ने तयारीसमेत गरेको छ। हरेक निर्वाचन क्षेत्रबाटै आयोगको सफ्टवेयरमा डेटा इन्ट्री गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ। त्यसैले मतगणना हुनेबित्तिकै सफ्टवेयरमा हालिएको मतपरिणाम आयोगको वेबसाइटमा हेर्न सकिने व्यवस्था मिलाइएको छ। जति मतगणना हुन्छ, तुरुन्तै अपडेट हुने भएकाले आयोगको वेबसाइटबाटै कसले कति मत ल्याइरहेको छ भन्ने हेर्न सकिन्छ।

निर्वाचन सामग्री।
आयोगले १६५ निर्वाचन क्षेत्रका प्रत्यक्ष उम्मेदवारको मतगणना सकेपछि मात्र ११० सिटका लागि छानिने समानुपातिक प्रणालीको मतगणना गर्छ। यस पटक पनि कागजी मतपत्रमा मतदान हुने र कागजबाटै गणना हुनेछ। विगतमा नमुनाका रूपमा विद्युतीय भोटिङ मेसिनको प्रयोग गरे पनि यस पटक मेसिन प्रयोगमा कसैले चासो देखाएनन्। भोटिङ मेसिन प्रयोग गर्दा मतगणना छिटो हुने भए पनि नेपालमा अहिलेसम्म राजनीतिक दल र सरकारसमेत त्यसतर्फ आकर्षित भएनन्।


