काठमाडौं । सन् २०२५ मा प्राकृतिक प्रकोपबाट विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा भएको ठूलो क्षतिबाट एसिया सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको थियो। विश्वव्यापी पुनर्बीमा कम्पनी म्युनिख रिको विश्लेषणअनुसार सन् २०२५ मा विश्वव्यापी प्राकृतिक प्रकोपबाट कुल आर्थिक क्षति २२४ अर्ब डलरको हुने अनुमान गरिएको छ।

त्यससमध्ये एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा लगभग ७३ अर्ब डलर रहने अनुमान छ। जुन कुल विश्वव्यापी क्षतिको लगभग एक तिहाइ हो। यो रकम ठूलो मात्र नभएर विगत १० वर्षमा यस क्षेत्रको औसत क्षति ६६ अर्ब डलरभन्दा पनि बढी छ। अर्थात् सन् २०२५ एसियाका लागि धेरै महँगो वर्ष थियो।

आर्थिक क्षतिहरु अर्थतन्त्रहरुलाई सोस्ने वित्तीय क्षमता जत्तिकै ठूलो छन् र यो एसियाको सबैभन्दा ठूलो कमजोरी हो। म्युनिख रि भन्छन्, ‘एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा सन् २०२५ मा अनुमान गरिएको ७३ अर्ब डलरको क्षतिमध्ये केवल ९ अर्ब डलरमात्र बीमा गरिएको छ। यसको अर्थ एक महत्वपूर्ण भाग बीमा नगरिएको छ। यसले घरपरिवार, व्यवसाय र सरकारहरुलाई प्रत्यक्ष रुपमा बोझ दिन्छ।’

धेरै कम आय भएका देशहरुमा बीमा प्रवेश ५ प्रतिशतभन्दा कम रहेको छ। जसले विपदपछिको पुनर्निर्माण र पुनर्लाभलाई सुस्त बनाउँछ, गरिबी र ऋणको जोखिम बढाउँछ र समष्टिगत अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन क्षति पुर्याउँछ।

विश्वव्यापी रुपमा बीमा एउटा प्रमुख जोखिम साझेदारी उपकरण हो। तर, यो बीमा अन्तरले एसियामा विपद्हरुलाई अझ बढी जोखिमपूर्ण बनाउँछ। प्राकृतिक प्रकोपहरुको जोखिम मात्र नभएर वित्तीय सुरक्षा संरचनाहरुको कमजोरीलाई पनि उजागर गरेको छ।

विश्वव्यापी तस्बिरले देखाउँछ कि सन् २०२५ मा कुल नोक्सानी सन् २०२४ भन्दा कम भए पनि बीमा कम्पनीहरुको नोक्सानी घटेको छैन। वास्तवमा बीमा गरिएको नोक्सानी १०८ अर्ब डलर नाघेको छ। यसरी सन् २०२५ ले अर्को वर्षलाई चिह्न लगाउँछ कि जहाँ बीमा गरिएको नोक्सानी १०० अर्ब डलरको अंक नाघेको छ।

गत वर्ष मुद्रास्फीतिका लागि समायोजित विश्वव्यापी कुल नोक्सानी ३६८ अर्ब डलर थियो र बीमा गरिएको नोक्सानी १४७ अर्ब डलर थियो। अर्को शब्दमा प्राकृतिक प्रकोपहरुको वित्तीय प्रभावको बीमा घटक अब नियमित रुपमा महत्वपूर्ण तथ्यांकमा पुगिरहेको छ, बीमा बजारमा दबाब बढाउँदैछ र अर्कोतर्फ जोखिमको प्रकृति र एकाग्रता परिवर्तन हुँदैछ भन्ने स्पष्ट सन्देश पठाउँदैछ।

यस परिवर्तनको सबैभन्दा स्पष्ट प्रमाण भनेको सन् २०२५ मा मौसमसँग सम्बन्धित विपत्तिहरु क्षतिको प्रमुख कारण थिए। म्युनिख रिका अनुसार त्यस वर्ष कुल क्षतिको ९२ प्रतिशत मौसमसँग सम्बन्धित थियो र ९७ प्रतिशत बीमा गरिएको क्षति थियो। बाढी, भारी वर्षा, आँधीबेहरी र असिना ती घटना हुन्, जसले सन् २०२५ मा क्षतिको ढाँचालाई आकार दियो।फलस्वरुप आर्थिक क्षतिको संरचना एक पटकको घटनाबाट ठूलो क्षेत्रमा चरम मौसमी प्रभावहरुको शृंखलामा सर्दैछ। क्षतिहरु बारम्बार, छिटो र विविध हुँदै गइरहेका छन्।

धेरै प्रकोपहरुको संयुक्त प्रभाव एसियामा उल्लेखनीय क्षतिका लागि जिम्मेवार थियो। प्रतिवेदनले म्यानमारको भूकम्प, मनसुन मौसममा गम्भीर बाढी र उत्तरपूर्वी चीनमा बाढीलाई हाइलाइट गर्दछ। चीनको त्यो क्षेत्रमा अनुमानित ५.८ अर्ब डलर बाढी क्षतिमध्ये ०.५ अबै डलरभन्दा कम बीमा गरिएको थियो। यो एसियामा बढ्दो बीमा खाडलको स्पष्ट उदाहरण हो। जहाँ प्रकोपपछि पुनर्निर्माणको जिम्मेवारी लगभग पूर्ण रुपमा राज्य र नागरिकको काँधमा आउँछ।

म्युनिख रिका बोर्ड सदस्य अचिम कासोका शब्दहरुमा एसियाको वास्तविकता अझ स्पष्ट छ। उनले भने, ‘विश्वव्यापी क्षतिको लगभग एक तिहाइ एसियामा हुनु केवल तथ्यांकमात्र होइन। किनभने बीमा अन्तर यति ठूलो छ। उही क्षतिको प्रभाव अन्य क्षेत्रहरु भन्दा एसियामा बढी छ।’

त्यसकारण न्यूनीकरण प्रयास तथा व्यक्ति र व्यवसायहरुका लागि बढ्दो बीमा कभरेजको आवश्यकतामा कासोले जोड दिए। ‘जुन दुवै जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई कम गर्न आवश्यक छन्’, उनले भने। –एसिया इन्स्योरेन्स रिभ्यु